fbpx
Home » มหายาน

Tag : มหายาน

จ.นครศรีธรรมราช พระพิมพ์เล่าเรื่องการแสดงยมกปาฏิหาริย์ (?) พิพิธภัณฑสถาน ภาคใต้

พระพิมพ์เล่าเรื่องการแสดงยมกปาฏิหาริย์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ จ.นครศรีธรรมราช

Scaasa Researcher
รูปแบบศิลปะ การจัดวางพระพุทธเจ้าขนาบข้างด้วยพระโพธิสัตว์ประทับยืนตริภังค์องค์สองข้าง เป็นองค์ประกอบที่ได้รับความนิมมากในศิลปะหลังคุปตะที่ถ้ำอชันตาและเอลโลร่า จึงเป็นไปได้ที่พระพิมพ์นี้แสดงคสามเกี่ยวข้องกับศิลปะดังกล่าว ประติมานวิทยา พระพิมพ์กลุ่มนี้ แสดงพระพุทธเจ้าประทับนั่งห้อยพระบาท พระหัตถ์ยกข้นแสดงวิตรรกมุทรา ขนาบข้างด้วยพระโพธิสัตว์ยืนตริภังค์สองข้าง ด้านบนปรากฏพระพุทธรูปประทับนั่งปางสมาธิสามองค์ แม้ว่ายังมีข้อถกเถียงมากมาย แต่อาจเป็นไปได้ที่พระพุทธรูปดังกล่าวเลาเรื่องการแสดงยมกปาฏิหาริย์ตามแบบมหายาน เนื่องด้วยการปรากฏภาพนิมิตของพระพุทธเจ้าสามองค์ด้านบน อนึ่ง การแสดงวิตรรกมุทราเองก็มักใช้เสมอๆในศิลปะทวารวดีเพื่อแทนธรรมจักรมุทราอันเป็นมุทราสำหรับการแสดงยมกปาฏิหาริย์ในศิลปะอินเดียเหนือ
จ.นครศรีธรรมราช พระพิมพ์พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร 4 กร พิพิธภัณฑสถานแห่งชาตินครศรีธรรมราช ภาคใต้

พระพิมพ์พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร 4 กร พิพิธภัณฑสถานแห่งชาตินครศรีธรรมราช

Scaasa Researcher
รูปแบบศิลปะ นอกจากรูปแบบเครื่องแต่งกายที่แสดงความสัมพันธ์กับศิลปะปาละแล้ว การที่พระพิมพ์มีขอบหนารูปวงกลมหรือวงรี โดยมีรูปประติมากรรมนูนเด่นอยู่ตรงกลาง ถือเป็นลักษณะเด่นของการใช้แม่พิมพ์แบบปาละในการสร้างพระพิมพ์ อนึ่ง พระพิมพ์แบบปาละนี้ปรากฏเช่นกันที่มหาวิทยาลัยนาลันทาในประเทศอินเดีย ประติมานวิทยา พระโพธิสัตว์องค์นี้ตีความได้ว่าหมายถึงพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรอย่างแน่นอน เนื่องด้วย การถือดอกบัวปัทมะ พระองค์ทรงมีพระหัตถ์ 4 กร โดยพระหัตถ์คู่บนถือดอกปัทมะกับลูกประคำอันแสดงความเป็นนักบวช
จ.นครศรีธรรมราช พระพิมพ์พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร 12 กร พิพิธภัณฑสถานแห่งชาตินครศรีธรรมราช ภาคใต้

พระพิมพ์พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร 12 กร พิพิธภัณฑสถานแห่งชาตินครศรีธรรมราช

Scaasa Researcher
ประติมานวิทยา พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร เป็นพระโพธิสัตว์แห่งความกรุณา คือช่วยเหลือคนที่ตกอยู่ในความทุกข์ให้พ้นจากทุกข์ การเน้นย้ำถึงการช่วยเหลือสรรพสัตว์ของพระองค์ทำให้เกิดพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรหลายกรขึ้นเพื่อสื่อความหมายหมายถึงการช่วยเหลือสรรพสัตว์หลายครั้งได้ในเวลาเดียวกัน ในพระพิมพ์นี้ พระองค์ทรงประทับยืนคู่กับหัยครีพและเปรตสูจิมุข ซึ่งเป็นตัวแทนของสัตว์โลกที่กำลังรับความกรุณาของพระองค์ ในประติมานวิทยาของปาละ ถ้าพระโพธิสัตว์มีหลายกรและถือบ่วงบาศ ก็มักจะมีชื่อว่า “พระอโมฆบาศ” อย่างไรก็ตาม พระโพธิสัตว์ในพระพิมพ์นี้ไม่ทราบว่าจะตรงกับพระอโมฆบาศตามแบบปาละได้หรือไม่ เนื่องจากไม่ปรากฏบ่วงบาศชัดเจน
จ.นครศรีธรรมราช พระพิมพ์อัษฏมหาโพธิสัตว์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ภาคใต้

พระพิมพ์อัษฏมหาโพธิสัตว์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน จ.ครศรีธรรมราช

Scaasa Researcher
รูปแบบศิลปะ นอกจากรูปแบบเครื่องแต่งกายที่แสดงความสัมพันธ์กับศิลปะปาละแล้ว การที่พระพิมพ์มีขอบหนารูปวงกลมหรือวงรี โดยมีรูปประติมากรรมนูนเด่นอยู่ตรงกลาง ถือเป็นลักษณะเด่นของการใช้แม่พิมพ์แบบปาละในการสร้างพระพิมพ์ อนึ่ง พระพิมพ์แบบปาละนี้ปรากฏเช่นกันที่มหาวิทยาลัยนาลันทาในประเทศอินเดีย ประติมานวิทยา พระโพธิสัตว์แปดองค์สำคัญผู้ล้อมรอบพระพุทธเจ้าอยู่ทั้งแปดทิศในพุทธศาสนามหายาน เรียกว่าพระอัษฏมหาโพธิสัตว์ อันประกอบด้วยพระปัทมปาณิ พระวัชรปาณิ พระสมันตภัทร พระมัญชุศรี พระไมเตรยะ
จ.นครศรีธรรมราช พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรจากควนสราญรมย์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาตินครศรีธรรมราช ภาคใต้

พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรจากควนสราญรมย์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน จ.ครศรีธรรมราช

Scaasa Researcher
รูปแบบ ประติมากรรมนี้แสดงให้เห็นความเกี่ยวข้องกับศิลปะลังกาอย่าชัดเจน โดยเฉพาะการแสดงวิตรรกมุทราในพระหัตถ์ขวาและกฎกมุทราในพระหัตถ์ซ้าย ซึ่งถือเป็นมุทราที่ปรากฏประจำสำหรับพระโพธิสัตว์ฝ่ายมหายานในศิลปะลังกา ทั้งหมดนี้แสดงถึงการเข้ามาของชาวลังกาในดินแดภาคใต้ของประเทศไทย ประติมานวิทยา พระพุทธเจ้าอมิตาภะที่ปรากฏบนชฎามกุฏย่อมแสงให้เห็นว่าพระโพธิสัตว์อโลกิเตศวรอย่างชัดเจน ส่วยพระหัตถ์ทั้งวองนั้นแสดงวิตรรกมุทราในพระหัตถ์ขวาและกฏกมุทราในพระหัตถ์ซ้าย อนึ่ง เนื่องจากกฏกมุทราเป็นมุทราที่ออกแบบให้เป็น “วงแหวน” เพื่อการถือสิ่งของโดยเฉพาะ ด้วยเหตุนี้ ในพระหัตถ์ซ้ายคงเคยถือสิ่งของบางอย่างตามประติมานวิทยาของพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร เช่น
จ.นครศรีธรรมราช พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรจากควนสราญรมย์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาตินครศรีธรรมราช ภาคใต้

พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรสำริด 4 กร พบที่ อ.เมืองนครศรีธรรมราช พิพิธภัณฑสถานแห่งชาตินครศรีธรรมราช

Scaasa Researcher
รูปแบบศิลปะ ประติมากรรมชิ้นนี้แสดงถึงอิทธิพลปาละตอนต้นและชวาภาคกลางที่มีบทบาทต่อศิลปะศรีวิชัย เช่น การทรงผ้านุ่งเรียบไม่มีริ้ว การห่มหนังเสือรอบพระโสณี การทรงยัชโญปวีตผ้า (วาสตรยัชโญปวีต) เป็นต้น ความเกี่ยวข้องระหว่างประติมากรรมปาละ-ชวาและศรีวิชัยนี้ย่อมแสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ของคนทั้งสามพื้นที่ และยังแสดงถึงการเข้ามาของพระและช่างผู้นับถือพุทธศาสนามหายานอีกด้วย ประติมานวิทยา พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร เป็นพระโพธิสัตว์แห่งความกรุราในพุทธศาสนามหายาน ย่อมปรากฏพระอมิตาภะซึ่งเป็นพระธยานิพุทธประจำพระองค์เสมอ มีมวยผมชฎามกุฏตามแบบนักบวช
จ.นครศรีธรรมราช พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร พิพิธภัณฑ์วัดพระบรมธาตุ ภาคใต้

พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร พิพิธภัณฑ์วัดพระบรมธาตุ จ.นครศรีธรรมราช

Scaasa Researcher
รูปแบบศิลปะ ประติมากรรมขนาดเล็กชิ้นนี้แสดงความใกล้เคียงกับศิลปะคุปตะสกุลช่างสารนาถอย่างมาก ทั้ชฎามกุฏที่ไม่มีเครื่องตกแต่ง ผ้านุ่งเรียบไม่มีริ้ว บางเหมือนผ้าเปียกน้ำและไม่มีเครื่องตกแต่ง หรือแม้แต่ความพยายามในการลดเครื่องเพชรพลอยซึ่งแสดงความเป็นนักบวชอย่างมาก อนึ่ง ศิลปะคุปตะสารนาถ มีบทบาทพอสมควรในคาบสมุทรภาคใต้ ดังที่ได้พบประติมากรรมพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรอีกองค์หนึ่งซึ่งปราศจากเครื่องตกแต่งเช่นกันจากเมืองไชยา สุราษฏร์ธานี ประติมานวิทยา การที่ปรากฏพระอมิตาภะบนชฎามกุฏย่อมแสดงให้เห็นว่าเป็นพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรอย่างไม่ต้องสงสัย ส่วนพระกรทั้งสองข้างคงแสดงวรทมุทราและถือดอกบัวปัทมะ
พระโพธิสัตว์ปัทมปาณี ภาคใต้ สงขลา

พระโพธิสัตว์ปัทมปาณี จ.สงขลา

Scaasa Researcher
รูปแบบศิลปะ พระโพธิสัตว์ปัทมปาณี พระพักตร์ค่อนข้างกลม ทรงชฎามกุฎที่ทำเป็นเส้นพระเกศาเรียงซ้อนกันเป็นชั้นๆ บนพระอังสาทั้งสองข้างมีเส้นพระเกศาพาดอยู่ คล้องสายยัชโญปวีตเป็นแถบผ้า ทรงผ้านุ่งแบบโธตียาวจนถึงข้อพระบาท เรียบ แนบพระวรกาย พระหัตถ์ขวาวางอยู่บนพระชานุแสดงปางประทานพร (วรทมุทรา) พระหัตถ์ซ้ายทรงจับดอกบัวบาน ฝ่าพระหัตถ์วางอยู่บนดอกบัวที่ขึ้นมาจากฐาน ประทับนั่งลีลาสนะอยู่บนฐานดอกบัวที่กลีบบัวมีขนาดใหญ่ พระบาทขวาที่ทิ้งลงมามีดอกบัวผุดขึ้นมาจากฐานเพื่อมารองรับ
พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร ภาคใต้ สงขลา

พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร จ.สงขลา

Scaasa Researcher
รูปแบบศิลปะ พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร ประทับยืนตรงอยู่บนฐานบัวคว่ำบัวหงายที่มีกลีบบัวขนาดใหญ่ มีพระพักตร์รูปไข่ ทรงชฎามกุฎ เส้นพระเกศาเกล้ามวยขึ้นไปก่อนจะทิ้งตกลงมาด้านข้าง ด้านหน้าชฎามกุฎมีรูปพระอมิตาภะ (พระพุทธรูปแสดงปางสมาธิ) พระหัตถ์ขวายกขึ้นระดับพระอุระแสดงปางประทานอภัยและคล้องสร้อยลูกประคำไว้ ส่วนพระหัตถ์ซ้ายหักชำรุด พระวรกายท่อนบนเปลือย ทรงนุ่งผ้าโธตียาว เหน็บชายผ้าด้านหนึ่งไว้ทางด้านซ้าย และปล่อยตกลงมา ผ้านุ่งเป็นริ้วคู่
พระพิมพ์ดินดิบ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ภาคใต้ สงขลา

พระพิมพ์ดินดิบ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ จ.สงขลา

Scaasa Researcher
รูปแบบศิลปะ พระพิมพ์ดินดิบองค์นี้อยู่ในกรอบสี่เหลี่ยมผืนผ้า ด้านล่างมีรูปพระพุทธรูปประทับนั่งสมาธิปางนาคปรก พระพักตร์กลม ขนาบข้างด้วยพระโพธิสัตว์ประทับยืน ทรงผ้านุ่งโธตียาวถึงข้อพระบาท ด้านบนเป็นพระพุทธรูปปางสมาธิ หลังพระเศียรมีแผ่นประภามณฑลรูปวงกลม เรียบ ประทับนั่งบนฐานบัว จำนวน 3 องค์ ประทับนั่งสลับกับรอยกดประทับรูปสถูป จัดอยู่ในศิลปะศรีวิชัย

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More

Privacy & Cookies Policy
error: Content is protected !!